SARI NOKTA HASTALIĞI TEDAVİSİNDE GÖZİÇİNE İLAÇ ENJEKSİYONLARI
Göziçine ilaç (pegaptanib) enjeksiyonu tedavisi, 17.Aralık.2004’te ABD.’nde, FDA tarafından onaylanmıştır. Göz içine iğne yoluyla verilen anti-VEGF ilaç tedavisinin, sarı nokta hastalığının ıslak tipinde fotodinamik tedavi dışında ayrı bir tedavi seçeneği oluşturması önemli bir gelişmedir. Aslında, göz içine ilaç enjeksiyonları (antibiyotikler ve kortizon) göz iltihaplarında 30 yılı aşkın bir süredir kullanılmaktadır. Fakat, sarı nokta hastalıklarında kullanılması ise yeni ve çığır açan bir buluştur.
Klinik olarak kullanılan anti-VEGF ilaçları 3'e ayrılır;
1-Pegaptanib (Ticari adı: Macugen)
2-Bevacizumab veya bevasizumab (Ticari adı: Altuzan, Avastin)
3-Ranibizumab (Ticari adı: Lucentis)
Anti-VEGF tedavileri, lazer tedavisinden farklı özellikleri içinde bulunduruyor;
Anti-VEGF tedavisi nasıl yapılır?
Pegaptanib, bevasizumab veya ranibizumab ilaçlarından herhangi birisi göz içine enjeksiyon yoluyla verilir. Göz, uygulama sırasında damla anestezisiyle uyuşturulur. Hasta, uygulama sonrası koruyucu antibiyotik içeren göz damlaları verilerek evine gönderilir. İşlem, ameliyathanede yapılır, kısa süreli ve ağrısızdır.
Pegaptanib nedir ve etki mekanizması nasıldır?
Göz arkasında yeni damar oluşumunu engelleyen bir anti-VEGF ilacıdır. Pegaptanib'in, diğer anti-VEGF ilaçlarından olan bevasizumab ve ranibizumab'tan farkı genetik mühendisliğinin sonucu üretilen bir çeşit protein (aptamer) oluşudur.
VEGF (vasoendothelial growth factor) nedir?
VEGF, göz arkasındaki göz hücreleri tarafından hastalık durumunda salgılanan ve yeni damar oluşturan bir proteindir. Anti-VEGF ise yeni damar oluşumunu engelleyen bir maddedir. Bazı hastalıklarda gelişen, retina ve makuladaki yeni damarlar (neovaskülarizasyon) kanamaya neden oldukları için körlüğe yol açmaktadırlar. Bu hastalıkların başında, yaşa-bağlı sarı nokta hastalığı, diabete bağlı ağ tabakası hastalığı (diabetik retinopati) ve retina damar tıkanıklıkları gelmektedir.
Pegaptanib şu anda hangi hastalıkta kullanılmaktadır?
Yaşa-bağlı sarı nokta hastalığının ıslak tipinde kullanılmaktadır. Retina damar tıkanıklıklarında ve şeker hastalığındaki sarı nokta ödemi (kalınlaşması) tedavisinde kullanımı olumlu sonuç vermektedir.
Pegaptanib ilacı ne şekilde ve hangi sıklıkta uygulanmaktadır?
Pegaptanib ilacı göz içine (intravitreal), iğne yoluyla verilmektedir. Göz içine altı hafta aralıklarla enjekte edilen ilaç sarı noktadaki yeni damar gelişimini durdurarak görmenin azalmasını engellemektedir.
Pegaptanib ilacının komplikasyonları nelerdir ve hangi sıklıktadır?
Her tedavi yönteminde olduğu gibi Pegaptanib tedavisinde de nadir de olsa bazı komplikasyonlar ortaya çıkabilir. En önemli komplikasyonu endoftalmidir (göz içi iltihabı) ve ilaç verilenlerin 1%’inde gözlenmiştir. Ayrıca, az oranda geçici göz içi basıncı yükselmesi, katarakt ve retina dekolmanı gibi riskleri bulunmaktadır.
Islak tip sarı nokta hastalığında göz içine ilaç enjeksiyonu tedavisinin amacı nedir?
Makula hastalıklarındaki diğer tedavi yöntemlerinde olduğu gibi Pegaptanib tedavisindeki amaç, sarı nokta hastalığının durdurulmasıdır. Bu nedenle görme kaybının ve görme kalitesindeki bozulmanın engellenmesi nihai hedeftir.
Pegaptanib tedavisi Türkiye’de uygulanıyor mu?
Evet, ilaç Sağlık Bakanlığından ruhsat almış olup uygulanmaktadır.
Pegaptanib’in fotodinamik tedaviye göre üstünlüğünden söz edilebilir mi?
Bu konu tartışmalıdır. Pegaptanib’in fotodinamik tedaviye göre üstünlüğü, daha çok ıslak gizli yapı gösteren geniş kanamalı sarı nokta hastaları için tercih nedeni olmasıdır.
Pegaptanib ile fotodinamik tedavi beraber uygulanabilir mi?
Evet, bu konuda karar doktor tarafından verilir. Uygun olgularda, aynı zamanda veya 1-2 ay aralıklarla uygulanabilir.
Bevasizumab nedir?
VEGF proteinine karşı bir antikordur. Pegaptanib gibi göz içine verilmektedir. Pegaptanib 6 haftada bir verilirken, bevasizumab ayda bir göz içine verilmektedir. Sarı nokta hastalığının ıslak tipinde kullanılmaktadır. Kalın bağırsak kanserleri tedavisinde de kullanılır. Ülkemizde, ABD ve Avrupa ülkelerinde ıslak tip makula hastalıklarının tedavisinde de göz içine ilaç enjeksiyonu şeklinde kullanıldığı bilinmektedir.
Ranibizumab nedir?
FDA’dan 30.Haziran.2006’da onay alan ikinci anti-VEGF ilacı olup, bileşimi bevacizumab gibi antikordur. Uygulaması aylık aralarla ıslak tip yaşa-bağlı makula dejeneresansında yapılır. Uygulanan hastaların %90’ında görmeyi koruduğu bilidrilmiştir. Yan etkileri arasında, gözde kızarıklık, ağrı, sinek uçuşmaları, göziçi basınç artışı ve göziçi iltihabıdır. Ekim 2006'da yayınlanan bir makaleye göre ıslak tip sarı nokta hastalarında kullanımı fotodinamik tedaviye göre daha iyi sonuçlar vermektedir.
Kortizon türevlerinin uygulamasının sarı nokta hastalığındaki faydası nedir?
Kortizon türevlerinden olan triamsinolon ve anekortav, göziçine veya göz arkasına enjeksiyon yoluyla verilebilir. Sarı nokta hastalığının ıslak tipinde pegaptanib ve fotodinamik tedaviyle birlikte uygulanabilir. Alternatif tedavi yöntemlerinden sayılmaktadır. FDA'dan onay aşamasındadır.
Reoferezis (plazmaferezis) tedavisi nedir?
Sarı nokta hastalığının kuru tipindeki hastalarda kanın filtre edilmesi esasına dayanır. Reoferezis tedavisinde, LDL kolesterol, fibrinojen alfa-2-makroglobulin gibi maddelerin kandan temizlenerek sarı nokta arkasındaki mikrodolaşımın arttığı düşünülmektedir. Bu tedavi yöntemi 3.faz çalışma aşamasında olup henüz FDA tarafından onaylanmamıştır.
Biyonik göz (yapay retina) çalışmalarının geleceği?
Yapay (silikon) retina, FDA’in başlangıç çalışmasıyla tavuk karası hastalığı olan sınırlı sayıdaki kişiye uygulanmıştır. İlk sonuçları ümit vericidir. Fakat sarı nokta hastalığındaki tedavi edici etkisi henüz araştırma aşamasında olup önümüzdeki yıllardaki çalışmalar bu konuya ışık tutacaktır.
|
