Makula (sarı nokta) bölgesinin özellikleri nelerdir?
Makula, göz küresinin arka duvarında bulunan ağ tabakanın (retina) merkezi bölgesine verilen isimdir. İçerdiği pigmentin sarı olmasından dolayı sarı nokta olarak bilinir. Yukarıdaki resimde, normal bir dijital retina fotoğrafının merkezinde bulunan makula bölgesi, sizin kolay farkedebilmeniz için sarıya boyanmıştır. Sarı nokta hastalıkları bu bölgede görülür. Retina'nın çok özel işlevleri olan bir bölgesi olarak ta tanımlanabilir. Keskin ve renkli görmeyi, ışığa karşı kontrast hassasiyetini sağlayan çok önemli bir bölgedir. Bu nedenle, sarı nokta hastalıklarının ileri döneminde merkezi görme kaybı nedeniyle, okuma-yazma güçlüğü, araba kullanırken ve televizyon seyrederken zorluk, tek başına evden dışarı çıkamama, bakarken kişilerin yüzlerinin seçilememesi, nesneleri gri tonda silüet halinde görme gibi yakınmalar ortaya çıkar.
Sarı nokta hastalıklarının görülme sıklığı nedir?
Sarı nokta hastalıkları da toplumda özellikle 50 yaş üstü grupta sık olarak görülür. 75 yaş üstü kişilerde her 4-5 kişiden birisinde, 85 yaşında ise her iki kişiden birisinde yaşa-bağlı makula hastalığının belirtileri gözlenir. A.B.D.’nde 60 yaş üstü kişilerde körlüğe en sık yol açan hastalık yaşa-bağlı makula hastalığıdır.
Yaşa-bağlı sarı nokta hastalığı (yaşa-bağlı makula dejeneresansı) dışında sarı nokta hastalığına neden olan diğer hastalıklar hangileridir?
Sarı nokta hastalığının toplumdaki en sık nedeni yaşa-bağlı makula dejeneresansıdır. Daha seyrek olarak şeker hastalığına bağlı makula ödemi (diabetik makulopati), miyopiye bağlı sarı nokta hastalığı (miyopik makulopati), ağ tabakasındaki damar tıkanıklıklarına bağlı makula ödemi, kalıtımsal sarı nokta hastalıkları (makula distrofileri), anjioid streaks hastalığı ve presumed oküler histoplasmozis sendromu (POHS) da sarı nokta hastalığına yol açarak kalitesiz görme ve körlüğe neden olabilir.
Sarı nokta hastalıkları nasıl teşhis edilir?
Damlalı gözdibi muayenesini de içeren detaylı göz muayenesi, göz anjiosu (sarı ilaçlı göz anjiosu, Floreseein Fundus Anjiografi-FFA ve yeşil ilaçlı göz anjiosu, İndosiyanin Yeşil Anjiografi-İSYA) ve optik koherens tomografi (OCT3, makula tomografisi) ile sarı nokta hastalığının tipi ve hangi tedavi yönteminin uygulanacağına karar verilir.
Sarı nokta hastalıkları nasıl tedavi edilir?
Yaşa-bağlı sarı nokta hastalığında (kuru ve ıslak tip makula dejeneresansı veya dejenerasyonu) koruyucu anti-oksidan tedavi verilir. Anti-oksidan tedavi, doktor kontrolünde yüksek doz A, C, E vitaminleri ve çinkonun ağızdan hap şeklinde verilmesidir. AREDS çalışmasına göre, yapılacak anti-oksidan tedavinin hastalığın ileri dönemine geçiş riskini 25% oranında azalttığı bildirilmektedir.
Eğer sarı nokta hastalığı ıslak tip ise, ki bu sıklıkla yaşa-bağlıdır, tedavi seçenekleri klasik lazer, fotodinamik tedavi, ve/veya göziçine anti-VEGF ilaç enjeksiyonu tedavisidir. Kuru tip sarı nokta hastalığında klasik lazer, fotodinamik tedavi ve göziçine ilaç enjeksiyonu tedavi yöntemleri uygulanmaz. Islak tip sarı nokta hastalığında ise, eğer ıslaklığa neden olan yeni damar gelişimi sarı noktanın merkezinin (fovea) dışındaysa klasik lazer (argon lazer) uygulanabilir. Fotodinamik tedavi ve/veya göz içine anti-VEGF ilaç enjeksiyonu (pegaptanib, bevasizumab veya ranibizumab) tedavisi, sarı noktanın merkezinde yeni damar oluşumu gelişen ıslak tip sarı nokta hastalıklarında uygulanır. Bu hastalıkların başında yaşa-bağlı sarı nokta hastalığı gelir. Yaşa-bağlı sarı nokta hastalığıyla beraber fotodinamik tedavinin etkinliğinin kanıtlandığı hastalıklar, miyopik makulopati ve presumed oküler histoplasmozis sendromunda(POHS) görülen makulopatidir. Son yayınlarda, göziçine anti-VEGF ilaç enjeksiyonu tedavisi sonuçlarının fotodinamik tedaviye göre daha üstün olduğu bildirilmektedir.
Şeker hastalığına bağlı veya ağ tabakasındaki damar tıkanıklıklarına bağlı makula ödemi varsa argon lazer tedavisi ve/veya göziçine ilaç enjeksiyonu tedavileri yapılması gerekebilir. Eğer şeker hastasında yaşa-bağlı ıslak tip sarı nokta hastalığı varsa fotodinamik tedavi ve/veya göziçine ilaç enjeksiyonu tedavisi uygulanabilir. Sarı nokta hastalığının nedenlerine göre hangi tedavinin uygulanacağına yapılacak tetkikler sonucunda karar verilir.
|
